چیستان رویاها روش تازه ای در رمزگشایی رویاها دکتر ابراهیم امانت – استاد دانشگاه USC با همکاری دکتر مهین مشهود – نشر: نارنجستان – لس آنجلس چاپ نخست: تابستان 2004 قطع رقعی – 175 صفحه بها: 14 دلار 

چیستان رویاها بررسی رویاها و خوابها بر اساس دیدگاهها و باورهای یونگ و آخرین دستاوردها و پژوهشهای علمی در این زمینه است که دکتر ابراهیم امانت و دکتر مهین مشهود، مولفان کتاب، پس از سالها تحقیق و جستجو در این زمینه دست به نگارش آن زده اند.

این کتاب به زبانی ساده، اما علمی، زمینه های گوناگون پدیداری خواب را مورد بررسی قرار داده است. رویا، این همزاد انسان از دیرباز جهانی ناشناخته و گنگ بوده و هست. آنچه از دیرباز و روزگاران کهن به دست ما رسیده، آثار بجا مانده از نقاشی ها و علائم گرفته تا نوشته ها و ادبیات شفاهی در این باره، همه موید همین دشواری بازشناسی جهان رویاها بوده است. همچنان که زنان منطقه لرستان در پنج تا هفت هزار سال پیش علائم و نمادهایی به موهای سر خود می بسته اند تا خوابها را برای خود معناپذیر کنند. پیشگویان و کائنان معابد بخش عمده ای از شناخت و دانش خود را مختص بازشناسی جهان رویاها کرده بودند.

 اینک در جهان مدرن، خواب همچنان موضوعی پیچیده و ناروشن است و دانشمندانی همچون فروید و یونگ و دیگر روانشناسان و روانپزشکان برآمده از پی اینان به اتکای دستاوردهای تازه در این زمینه به کشفیات بزرگی دست یافته اند که ذهنیت ما را نسبت به آن روشنتر کرده اند و بارقه هایی از روشنایی را بر آن تابانده اند تا جهان تاریک خوابها و رویاها روشنایی یابند. مطالعه اين کتاب مطالب زير را برای خوانندگان روشن خواهد کرد:

 1- روياها شاهراهی به ژرفای روح انسان و روان ناخودآگاهند و ما را در بررسی و حل مشکلات زندگی ياری می دهند.

 2- روش صددرصد قاطع و درستی برای تعبير رويا وجود ندارد و هميشه با تامل درباره روياهای خود مطالب تازه و بديعی برای ما روشن شده در طی سالها به عظمت و پيچيدگی روان انسان پی ميبريم.

 3- چون قسمت بزرگی از روياهای ما با زبان سمبوليک يا نمادی تظاهر می کند و معانی متعددی را درهم فشرده و خلاصه می کند تکيه ما در اين کتاب روی معرفی زبان سمبوليک است و واژه های متعددی را که در زبان فارسی و زبانهای اروپايی درباره اين زبان از ياد رفته بکار رفته اند، به طور مساوی مورد استفاده قرار می دهيم. از نظر ما کلماتی چون رمز- سِر- اشاره- تلويح- استعاره- متافور- نماد- کُد- حجاب- کنايه – تشبيه- و غيره همگی از مشتقات زبان سمبوليک هستند و قابل جابجا شدن می باشند.

 4- بعد از بررسی کوتاهی در تاريخ رويا و تفسير آن در گوشه های مختلف جهان، دامنه بحث خود را به محققين مهم قرن بيستم کشانده و مطالب تازه و مهمی را که در آزمايشگاههای دانشگاهی مختلف درباره پديده خوابيدن و رويا مورد بررسی قرار گرفته اند می کشانيم. در اين قسمت بخصوص درباره دوره های خواب/بيداری و سيکلها يا نواختهای سيرکادی و اولترادی صحبت خواهيم کرد.

 5- فصل دوم کتاب صرف گفتگو درباره زبان سمبوليک در رويا و رابطه آنها با مراحل گوناگون واکنش مغز از ادراکات حسی تا ارزيابی آنها و انتخاب روشهای کوثر برای مواجهه با شرايط محيطی خواهد شد. سپس روشهای رمزگشايی از زبان سمبوليک بررسی می شوند. در اين فصل مختصراً روشهای تعبير رويا به طور مجزا و مستقيم، تعبير رويا بر اساس تداعی معانی بيننده رويا و نيز فرضيه های يونگ و فرويد و برخی ديگر از روانکاوان مورد بحث قرار خواهند گرفت. در انتهای اين فصل کتاب با تفسير يک رويای نمونه تعبير و تفسير زبان سمبوليک را بر حسب شرايط تطابقی زندگی و نيازهای انسان در سازش با محيط مورد گفتگو قرار خواهيم داد.

 6- در فصل سوم کتاب درباره سيستمهای بسته و باز و بخصوص روابط بيننده رويا با شخصی که رويا را تعبير می کند در يک رابطه همگرا و ديناميک صحبت خواهيم کرد و نشان خواهيم داد چگونه در طی تاريخ تکامل انسان دو نوع رسانش و ارتباط عاطفی همبسته يعنی ارتباط و رسانش مستقيم و خودآگاه و رسانش سمبوليک ناخودآگاه بوجود آمده اند و به انسان کمک می کنند با شرايط دشوار زندگی اجتماعی تطابق و سازش کند.

 7- فصل بعدی کتاب گفتگويی است درباره انديشه و تفکر ناخودآگاه يا ناهشيار و نيز روشهايی که ذهن انسان برای رمزگذاری و ايجاد زبان نمادی بکار ميبرد. چهار پديده مهم جابجايی –خلاصه سازی يا هم فشردگی- مخفی کردن و استفاده از سمبولهای جهانی در اين فصل بررسی خواهند شد و روشهای رمزگشايی و تعبير مورد گفتگو قرار خواهند گرفت.

 8- بررسی های تازه نشان می دهند که هر رويا دارای رهاسازهای ويژه ای است که مسبب اصلی ساخته شدن متن آشکار رويا و نيز معنای سمبوليک آن بشمار می روند. در اين بخش از کتاب ما سعی می کنيم رهاسازهای مهم روياها را از ديدمان روانکاوی فرويد، يونگ و بخصوص با توجه به يافته های علم تکامل بررسی کنيم.

 بعد از بحث مختصری درباره تاريخ تکامل انسان از 65 ميليون سال قبل تاکنون به پيدايش زبان و تکلم از 60 هزار سال قبل توجه کرده رشد زبان سمبوليک در ده هزار سال گذشته تاريخ انسان را مورد گفتگو قرار می دهيم. 9- فصل هفتم کتاب سازمان پردازش عواطف انسان را بررسی می کند و فعاليت سازشی و تطابقی روياها را در ايجاد پيامهای دوگانه آشکار و رمزی نشان می دهد. سپس رهاسازان اصلی روياها را که با عواطف فقدان- رهاشدگی- ترس از مرگ- لطمه های روانی- واقعه زدگی- کشمکشهای درونی- آرزوهای ناشايسته- خشونت- خيانت و غيره سروکار دارند به تفصيل بيان کرده دو نوع رهاساز آشکار و سمبوليک را از يکديگر جدا می کنيم. در فصول انتهايی کتاب بحثی درباره متن آشکار روياها در مقايسه با متن نمادی و ناهشيار آنها به ميان کشيده با ذکر چندين رويا روشهای تطابقی رمزگشايی و تفسير روياها را متذکر خواهيم شد. مختصری نيز به روياها در خدمت رشد روان و خوددرمانی با کمک روياها اشاره خواهيم کرد. اميدواريم مطالب اين کتاب به درک پيچيدگی روياها و لزوم توجه به زبان سمبوليک کمک کنند و خوانندگان عزيز را به تامل و مراقبه بشتر درباره روياهای خود تشويق کند.