روزه چیزی بیش از خودداری از خوردن است. روزه هم هنر است و هم علم. تاثیری جهانشمول بر روی سلامت جسمی، روحی و عاطفی روزه دار دارد. روزه در طبیعت قانون است نه استثناء. چه در مورد حیوانات و چه درباره انسان. به نادرستی این تصور را به ما قبولانده اند که در طبیعت، حیوانات به طور مداوم به دنبال طعمه و شکار برای سیر کردن شکم خود می باشند.

     روزه چیزی بیش از خودداری از خوردن است. روزه هم هنر است و هم علم. تاثیری جهانشمول بر روی سلامت جسمی، روحی و عاطفی روزه دار دارد. روزه در طبیعت قانون است نه استثناء. چه در مورد حیوانات و چه درباره انسان.

به نادرستی این تصور را به ما قبولانده اند که در طبیعت، حیوانات به طور مداوم به دنبال طعمه و شکار برای سیر کردن شکم خود می باشند. باید دانست که عملِ «خوردن» بخشِ بسیار کوچکی از فعالیت روزمره حیوانات را در بر می گیرد.

هیچ حیوانی به اندازه انسان پرخور نیست. در طبیعت، بیشترِ حیوانات در زمستان به دوره های پرهیز از خوردن پرداخته و استراحت مطلق یا نسبی پیش می گیرند تا در بهار بتوانند دوباره با نیرویی تازه و جوان به ادامه حیات بپردازند. متاسفانه در زندگی انسان به واسطه افزایش شدید مواد مصنوعی غذایی و آسانی فوق العاده به دست آوردن این مواد، اضافه خوری نوعی عادت و عادتی بسیار زیانبار گردیده است. دلیل بزرگ این افزونی، برخلاف آنچه که می خواهند به ما بباورانند، پیشرفت علم و دانش نبوده؛ بلکه جهت گیری تولیدات برای سودآوری ست. انواع و اقسام کمپانی های بزرگ برای هرچه سودآوری بیشتر در رقابت شبانه روزی با یکدیگر به مسموم کردن مردم مشغولند.

اگرچه ورود سموم به بدن انسان در این زمانه تنها از طریق دهان و خوردن انجام نمی گیرد اما این بخش نقش عمده ای در سمی کردن بدن برعهده دارد. انواع و اقسام غذاهای ساخته شده و مسموم در انواع و اقسام رنگهای طبیعی و مصنوعی به اشکال مختلف همه جا به ارزانترین قیمت در اختیار همگان قرار دارند و پرخوری مداوماً چه از طرف جامعه پزشکی و چه غیره در هرگوشه و کنار تبلیغ می شود. کم خوری یا امتناع از خوردن از طرف بیشتر مردم با وحشت گرسنگی و یا از دست رفتن قوای بدن و یا مواد ضروری بدن یکسان پنداشته می شود. در حالی که روزه نه تنها در طبیعت؛ بلکه در تاریخ بشر و اشکال اولیه دین ها همواره حضور داشته و جزو مستحبات یا واجبات بوده است. هیچ دینی تا به امروز در تاریخ بشر بوجود نیامده که روزه داری را به انواع و اشکال مختلف به پیروان خود توصیه نکرده باشد.

در تاریخ ادیان تمام پیامبران، تمام بزرگان، تمام رهبران معنوی پس از دوره ای از روزه داری به رسالت خود دست یافته اند. در تورات از روزه چهل روزه حضرت موسی، روزه چهل روزه حضرت داوود، روزه درازمدت حضرت یونس صحبت به میان آمده. در دین های بودایی و هندو و همچنین در دین های باستانی ایرانی: زرتشتی و مانوی، روزه از ارکان ایمان است. اهمیت روزه در دین اسلام و مسیحیت نیز بر همه آشکار است. در پزشکی باستان بسیاری از بیماریها را با روزه درمان می کرده اند. بقراط و حکیمان دیگر از جمله «ابن سینا» در کتاب «قانون» خود روزه را برای درمان بسیاری از دردها تجویز می کنند. نقش مواد غذایی در بدن ایجاد انرژی و تهیه مواد اولیه لازم برای اعمال حیاتی و مورد نیاز بدن است. مازاد غذا در نسوج مختلف بدن به صورت چربی ذخیره می گردد. ازدیاد چربی ذخیره شده در بدن منجر به چاقی و نتیجتاً بسیاری از بیماریهای مختلف می گردد. امروزه مسئله چاقی و اضافه وزن به شکل اپیدمی درآمده است. نوزاد و کودک و جوان و پیر بدان مبتلایند و دلیل اصلی این پدیده اضافی خوری است. چربی های اضافی در بدن نقش دیگری نیز بازی می کنند. آنها نقش انبار یا منبع ذخیره کردن مواد سمی وارد شده در بدن را نیز بازی می کنند. وقتی بدن در معرض سموم مختلف قرار می گیرد چه از طریق مواد غذایی چه استنشاق مواد شیمیایی در هوا و چه داروهای مصرفی از جمله (ساپیلیمنتال) مثل قرصهای ویتامین جذب بدن و جریان خون می گردد بدن با هوش سرشار خود برای حفظ ارگانیسم یا حفظ موجود زنده این سموم را از جریان خون بیرون کشیده در بافتهای چربی نگه داری می کند تا موجب مسمویت فرد نگردند. در هنگام روزه داری چربی ها شروع به سوختن کرده این سموم ذخیره شده را آهسته آهسته وارد جریان خون کرده تا از طریق کبد و کلیه ها دفع گردند.

روزه یعنی عمل پاکسازی بدن. روزه یعنی فرصتی برای بدن که خود را از خستگی بار اضافه خوردن مازاد بر احتیاج روزمره خلاص کرده به انجام اعمال حیاتی مورد نیاز برای ترمیم سلولی بپردازد. عمل هضم و جذب غذا بیشترین میزان انرژی را نیازمند است. هربار که غذایی می خوریم بیشترین انرژی حیاتی بدن متوجه هضم و جذب گردیده سایر اعمال ترمیمی مطلقاً متوقف می گردد. برای همین است که پس از خوردن غذایی سنگین احساس خستگی و خواب آلودگی می کنیم. بدنی که در شبانه روز به طور مداوم بخش اعظم انرژی خود را صرف سوخت و ساز مواد غذایی کند فرصتی برای ترمیم و تجزیه و دفع مواد زائد برای ساختن سلولهای نو و امثالهم نداشته یا کمتر دارد. روزه برای اولین بار به بدن این فرصت را می دهد که انرژی حیاتی خود را متوجه وظیفه اصلی یعنی وارسی تمام سلولها و تمام قسمتهای بدن نموده سلولهای بیمار و سرطانی را از بین برده قسمتهایی که نیاز به دوباره سازی را دارند بازسازی کرده سمومی را که در بدن ذخیره شده از بدن خارج نماید. روزه استراحت دستگاه گوارش است. روزه در حقیقت استراحت مطلق بدن است. ولی تاثیر روزه تنها به این ها ختم نمی گردد.

بیشترین تاثیر آن در واقع تاثیر روحی آن است. روزه داران به این مسئله واقفند و به خوبی می دانند که روزه چه آرامش روحی عظیمی به آنان دست می دهد. خواب روزه داران خوابی سنگین و آرامش بخش است. و بدن در زمان خواب بیشترین میزان بازسازی و ترمیم را برعهده دارد. بسیاری از بیماریهای ما زاییده پرخوری و ازدیاد مواد غذایی است. روزه درمان بسیاری از بیماری هاست. بسیاری از بیماریهای حاد و مزمن توسط روزه درمان شده یا از شدت آن کاسته می شود. سردردهای میگرنی، سردردهای نتیجه استرس، بیماریهای ترشی معده، نفخ معده و روده، بیماریهای مزمن پوستی، بیماری فشار خون، بیماری قند، گرفتگی شریانها، یبوست، ورم کیسه صفرا، آرتروزها، زخمهای معده و روده همه و همه توسط روزه درمان پذیر است. روزه همچنین در درمان بیماریهای روحی مانند افسردگی، بیخوابی ها، اضطرابها و هیجانات و بی تابیها موثر بوده باعث کاهش یا درمان مطلق این بیماریها می گردد.

 روزه همچنین باعث بهترین وسیله ترک اعتیادها نظیر سیگار، الکل، اعتیاد به غذا و سایر اعتیادها می باشد. در این جا باید خاطرنشان کرد که بین روزه و گرسنگی شدید بدن تفاوت بارزی وجود دارد. متاسفانه در جامعه پزشکی امروزه بر این باورند که امتناع از خوردن به معنای کمبود و فقر سلولهای بدن یا محروم کردن سلولهای بدن از مواد لازم و مورد نیاز بدن می باشد. این عقیده که به نظر من مطلقاً تحت تاثیر شرکتهای تولید مواد غذایی که مصرف هرچه بیشتر به اشکال مختلف را تبلیغ می کنند می باشد. پزشکان امروزه کمتر با پدیده روزه برای درمان بیماریها آشنایی داشته با آن عمل می کنند.

 همه آنها خوراندن هرچه زودتر غذا به بیمار را توصیه می کنند. در حالی که در عمل دیده شده که روزه و خودداری از خوردن انواع سرطانها را نیز حتا معالجه می کند. بگذارید به طبیعت نگاه کرده و از آن بیاموزیم. اگر حیوان خانگی ما بیمار گردد گوشه ای آرام را پیدا کرده از خوردن مطلقاً خودداری کرده و تنها با نوشیدن آب و خواب و استراحت خود را درمان کرده روز بعد سلامت خود را باز می یابد. البته بیماریهای مزمن که همه ما به واسطه ی شرایط زیست صنعتی بدانها دچاریم بیش از یک روز نیاز به خودداری از خوردن دارند. منظور ما از روزه امنتاع از خوردن هرگونه مواد غذایی بجز آب در فاصله ای بین چهار روز به بالا – بسته به شرایط فرد مورد نظر- می باشد. ایجاد حالتهایی موقتی مانند سردرد، سرگیجه، تهوع، دل پیچه – کم خوابی یا پرخوابی می گردد.

پس از آن از روز سوم یا چهارم آرامشی روحی و جسمی عمیقی به شخص روزه دار دست داده و در این زمان بدن در حقیقت شروع به عمل اصلی خود یعنی ریشه کن کردن بیماریهای مختلف موجود در هر بدن می نماید. هرچه شخص روزه دار بر مبنای شرایط بدنی خود بیشتر به روزه خود ادامه دهد بدن فرصت بیشتری برای پاکسازی و ترمیم دارد. از حالات دیگر روزهای نخست روزه بارآوردن زبان بوی تند و بد دهان یا بدن غلیظ شدن ادرار، دل پیچه و دفع مدفوع، یا برعکس یبوست می باشد که همه اینها نشانه های آزاد شدن سموم در خون برای پاک شدن و دفع می باشد. هرچند پس از چند روزه داری بوی بد دهان مرتع گردیده زبان بار خود را از دست داده چنان که گفتیم بسیاری از حالات ذکر شده از بین می روند. روزه را زمانی باید در حقیقت شکست که به شخص احساس گرسنگی دست داده میل به خوردن در او بیدار گردد. کسانی که روزه های طولانی مدت مانند ده روز یا بیست روز گرفته اند بخوبی می دانند که برعکس تصور عموم که فکر می کنند بزرگترین مشکل روزه احساس گرسنگی است، درست برعکس، به هیچ وجه به شخص روزه دار حس گرسنگی دست نمی دهد تا زمانی که بعد از سی روز یا چهل روز یا حتا نود روز پاکسازی بدن به مرحله ای رسیده باشد که شخص واقعاً احساس گرسنگی کند. بعضی افراد روزه های 120 روزه و بالاترگرفته اند. چنین روزه هایی را حتماً در دفعات اولیه باید تحت نظارت شخص باتجربه که در این مورد کارشناس یا کاردان است انجام دهیم.

تمام افراد می توانند روزه بگیرند غیر از برخی از صاحب نظران در این زمینه باور دارند که زنان حامله یا پیرانی که دارای بیماری های شدید بوده و بر روی داروهای مختلف هستند باید با احتیاط به مسئله روزه برخورد کنند. واضح است که منظور ما از روزه روزه های مذهبی نبوده و به روزه های طبی اشاره داریم؛ هرچند که روزه های مذهبی که در آغاز به همین دلیل پاکسازی جسمی و روحی بدن عنوان گردیده بودند نیز می توانند سرچشمه پاکسازی بدن بوده و همه فواید مذکور را برای بدن به ارمغان آورند هرچند باید توجه داشت که فرمی که برخی از روزه داران دنبال می کنند یعنی خوردن غذاهای سنگین در سحر و دوباره خوردن غذاهای سنگین در زمان افطار در حقیقت نه تنها نفعی برای بدن نداشته بلکه شاید این پرخوری و چرب خوری به واسطه روزه فشار بیشتری نیز بر بدن وارد سازد در نتیجه توصیه ما این است که از فرصت ماه روزه استفاده کرده به خوردن غذاهای سبک پرداخته اجازه پاکسازی برای بدن را فراهم آورند. مسئله دیگر در زمان روزه مسئله استراحت است.

 شخص روزه دار باید از هرگونه تحریکات محیط بیرونی دست کشیده فضایی آرامبخش برای خود ایجاد کرده بیشتر زمان خود را یا در رختخواب یا به استراحت بپردازد. پرداختن به کارهای روزمره و استرس های جامعه صنعتی برای فرد روزه دار شدیداً ممنوع می باشد. دلیل این مسئله آن است که بدن در شرایط استراحت قادر به پاکسازی یا ترمیم می باشد و مسئله دیگر این است که هرگونه انرژی باید در زمان روزه صرف ترمیم و پاکسازی گردد. در نتیجه باید از تلف کردن انرژی جسمی روحی و معنوی در هنگام روزه تا حد امکان خودداری گردد. در دنیای حیوانات روزه بخش مهمی از بهبود و سلامتی را تشکیل می دهد. حیوانات نه تنها در هنگام بیماری، یا جراحت روزه گرفته بلکه در طول زمستان به روزه و خواب زمستانی پرداخته و حتا در مناطق استوایی تمام تابستان را به خواب و استراحت و امنتاع از خوردن می پردازند. بسیاری از حیوانات در دوران جفتگیری یا پرستاری از کودکان خود به روزه می پردازند.

 تنها در قرون اخیر است که این ایده که باید بخوریم تا بتوانیم نیروی خود را حفظ کنیم به طرز عمیقی بین مردم جا افتاده است وگرنه در دنیای انسانها روزه در دورانها و زمان های مختلف به دلایل مختلف انجام گرفته است. این دلایل شامل روزه های مذهبی، روزه برای نظم و انضباط شخصی یا مرامی، دلایل سیاسی و یا روشی برای برقراری سلامتی و امثالهم بوده است.

 دکتر فلیس اسفالده آلمانی که در اواخر قرن نوزدهم که به امریکا آمده بود اعلام می کند: «متد درمان توسط روزه منحصر به موجودات «پست تر» و «احمق تر» از ما نیست. همه ما می دانیم تب درد، احتقان معدی و حتا بیماریهای روحی روانی همگی سبب سلب اشتها می گردند. تنها یک درمانگر بی تجربه می تواند این خواسته طبیعت را ندیده گرفته آن را زیر پا گذارد. امتناع از خوردن قرنها قدمت دارد. در کتاب انجیل مقدس و حتا در ایلیاد و اودیسه هومر از آن گفتگو شده.

 در معابد مقدس مصر و یونان باستان و در حقیقت تمام منطقه مدیترانه قدیم آن را به هنگام پرستاری از بیمار و بعنوان اولیه ترین عنصر بهبود بکار می بردند. در قرون وسطا نیز این روش توسط پزشکان عربی تبار در اروپا به کار گرفته شده بود.

 برای درمان بیماریهای مختلف روزه هایی که گاه طول آنها به چهل روز می رسید را تجویز می کردند. آزادی و رهایی ای که شخص در هنگام امنتاع از خوردن غذا تجربه می کند شخص را توانا می سازد که جنبه های جدید و غیرقابل تصوری از عمق و معنا را درک و تجربه کند. در هنگام روزه تمام حواس پنجگانه در حالت استراحت قرار می گیرند.

حواس ما در طول روز در زندگی جامعه صنعتی تحت تاثیر تحریکات فوق العاده و شدید می باشند که این خود باعث استرس و تلف شدن انرژی و بیماریهای روحی و حتا پرخوری میگردد. در هنگام روزه حس چشایی مطلقاً تحت استراحت قرار گرفته پس از پایان روزه و پاکسازی بدن برای اولین بار مزه واقعی غذاها تجربه می گردد.