»چيزى مهمتر از خاطره براى آدم و تاريخ براى قوم هم مگر وجود دارد؟« قرار شد به دلخواه هركس‏ تخيل كند و تاريخى براى چمگراد و خاطراتى را براى گذشته خودش‏ درست كند. اما لازم بود وجوهى از اين خاطرات، بويژه آنچه به عشق مربوط است، مشترك باشد. اين تذكر را گناگ بود كه مى‌داد تا متوجه اهميت موضوع باشند. آقاى چم فورا" موضوع را خطرناك ديد و در ذهن مرور كرد: »نوستالوگيا موضوع ابلهانه‌‌اى‌ست و اين روزها از مُد افتاده. امروزه در اروپا بحث برسر اين موضوع تمام شده. رئيس‏ باغ‌وحش‏ هميشه تذكر مى‌داد: نوستالوگيا ضعف قواى عقلانى‌ست. ما حالا قدرت داريم و بى‌نيازيم از به پناه بردن به گذشته‌ها كه چه بوده‌ايم.« بعد رو به برادر كرده گفت: »خاطرات را مى‌گذارم براى تو، هرچه خواستى در اين زمينه پيش‏ برو!« گُناگ هم گفت: »پس‏ بايد چشم‌هات رو ببندى و بروى به گذشته‌هايى كه نبوده‌اى. روزى رو در نظر بگير كه ما دو نفر شش‏ هفت ساله‌ايم و سرگرم بازى. بايد يادت بياد كه چشم‌هامون را مى‌بستيم و توى ذهن مسافرت مى‌كرديم و فردا و پس‏ فردا را تجسم مى‌كرديم.« »بله« »ما هردو عاشق دخترخاله‌ها بوديم.« چشم‌هاى چم بسته شده بودند و صداى خنده‌اش‏ دو سه ميز آن طرفتر شنيده مى‌شد. »بله، هردوى ما عاشق بوديم.« »من از بازى درخت‌ها و گل‌ها و دخترخاله‌ام لذت مى‌بردم و تو مى‌نشستى كنج خونه، بى‌توجه به دخترخاله و فقط كلمه درست مى‌كردى...« چشم‌ها و دهن چم باز شدند. متوجه شده بود دارند پا به سرزمين نوستالوژى مى‌گذارند و اين خطرناك بود. »هرچه مى‌خواهى تخيل بكن. اضافه‌هاش‏ را هم بگذار براى من كه سرم شلوغ است و گرفتارى ساختن چمگراد را دارم. كارهاى ذهنى با تو.« بعد باخودش‏ فكر كرد: »البته مى‌شود بعد از سروسامان دادن به چمگراد بنشينم ببينم كدام بخش‏ از اين خاطرات و تخيلات مضر است به حال و سرنوشتم. به عنوان رئيس‏ جمهور قانون مى‌گذرانم همه‌اشان ممنوع شده يا متعلق به من شوند.« چم كه ديد گناگ خيره نگاهش‏ مى‌كند، ترسيد مبادا راه به فكرش‏ ببرد، گفت: »بعله عشق تنها به ذهن شاعرانه‌ى تو مى‌آيد.« »در بچگى هم از بازى با دخترها بدت مى‌آمد. بعدها هم هميشه حضور عشق را نفى مى‌كردى.« »ما كه كودكى و خاطرات نداريم.