هاینریش بل: الماس کلکسیون سازمان سیا
دیروز در برلین فیلم مستندی از کانال آلمانی فرانسوی «آرته» به مطبوعات معرفی شد که در آن برنده نوبل ادبی هاینریش بل به همکاری با سازمان سیا متهم می شود. این نویسنده آلمانی در چندین سازمان مخفی وابسته به CIA خدمت کرده است.
در این فیلم رئیس سابق «مرکزفرهنگی شهر کلن» که هاینریش بل را برای عملیات سازمان سیا در سطح اروپا به خود جذب کرده بود، ادعا کرد که «همه ما برای سازمان سیا کار میکردیم».
وی اضافه کرد که آنها بدون آگاهی از مناسبات پشت پرده، به پشتیبانی صندوق مالی شرکت آمریکایی فورد اعتماد کرده بوده اند. در فیلم یادشده مصاحبه ای نیز با گونترگراس موجود است. گراس در این مصاحبه همکاری آگاهانه هاینریش بل با سازمان سیا را نامحتمل می نامد. طبق اسنادی که فیل ارایه میدهد سازمان سیا هزینه سفرهای هاینریش بل و برخی دیگر از نویسندگان را به مراکز فرهنگی بین الملی می پرداخته است. هانس رودیگرمینوف نویسنده فیلم میگوید: «هاینریش بل قطعه الماسی بود در کلکسیون سازمان سیا».
بازسازی روابط بل و سازمان سیا به سالهای ١٩٥٠ بر میگردد که او هنوز آنچنان شهرتی نداشت و برای داستانخوانی به برلین دعوت میشد. درطی همین دعوتها پای او به جریاناتی مانند «سازمان آلمانی جبهه» که تحت هدایت سازمان سیا بود باز میشود.
طوری که در فیلم مطرح می شود پس از تشدید تماسها، هاینریش بل رسما به عضویت یکی از سازمانهای مخفی سیا درمی آید. اعضای این سازمان با روشنفکران لهستانی، شوروی سابق و آلمان شرقی تماس میگرفتند و اطلاعاتی را از غرب در اختیار ایشان قرار می دادند. از این طریق «روشنفکران ناراضی» جذب شده و ازطریق هاینریش بل در مسافرتهایی به کشورهای بلوک شرق به افکار عمومی بین المللی معرفی می شدند. هاینریش بل درباره این سفرها گزارشهایی تهیه می کرد که به «مرکز فرهنگی شهر کلن» میرسیده است.
روی چنین پسزمینه امنیتی ای اخراج نویسنده ناراضی شوروی «Solschenizyn» طور دیگری دیده میشود.
این
نویسنده در سال ١٩٧٤ در مسکو دستگیر و به طور موقت زندانی شد. سپس به کلن
آمد و مورد استقبال هاینریش بل قرارگرفت. تمهیدات این ماجرا به عهده
«اداره امور خارجه» آلمان بود. بل همچنین با استفاده از وجهه خود در
انجمن بینالمللی نویسندگان (پن) از ناراضیان یوگسلاوی سابق حمایت میکرد.
بل در این انجمن به عنوان نویسندهای دور از مناسبات دولتی، و فرد دمکراتی
که نمیتوان به او رشوه پرداخت معروف بود. فیلم ادعا میکند که او در عمل
در خدمت اهداف دولت آمریکا و شرکای آن در آلمان درآمد. هاینریشبل در مرکز
فرهنگی سازمان سیا در شهر کلن از چنان اهمتی برخوردار بود که ریاست آن را
به عهده او نهادند.
بنا
به اطلاعاتی که کانال تلوزیونی «آرته» ارایه میدهد، در محفل فرهنگی شهر
کلن مهمترین نمایندگان مطبوعات و انتشارات آلمان گردهم می آمدند. هدف
آنها این بود که روشنفکران چپی را در مقابل وسوسههای مارکسیتی حفظ کرده
و تأثیرات رسانه ای آنها را خنثی کنند.
ارتباطات
سطح بالا با مراکز بزرگ تلوزیونی برای مأموران آلمانی سازمان سیا امکان
ارتباط با میلیونها شنونده و بیننده را مهیا کرده بود. مأموران مورد
اعتماد سازمان سیا توانستند به طرز «عالی» در مقابل میکرفن ها و دوربین
های رادیو تلوزیونهای دولتی قرارگرفته و فرادست مطبوعات سوسیال دمکراتها
قرارگیرند.
طوری
که فیلم مستند یادشده نشان میدهد، هدایت مراکز فرهنگی سازمان سیا در شهر
کلن، برلین غربی، مونیخ و هامبورگ در دست جاسوسان آمریکایی قرار داشت که
تحت نقاب همکاران «کنگره آزادی فرهنگی» پاریس انجام وظیفه می کردند.
این
ادعا که تا به حال به صورت رسمی رد نگشته است توسط نویسنده (زن) انگلیسی
Frances Stonor Saundersدر کتابی با عنوان «چه کسی صورتحساب را می پردازد»
با ارایه اسنادی از بایگانیهای آمریکا نیز مطرح شده است.
شبکه
این مراکز که نویسندگان، هنرمندان و روشنفکران مشهور بین المللی اعضای آن
را تشکیل می دادند تا اتریش، سوئیس و ایتالیا می رسیده است. در این کشورها
با پشتیبانی مالی سازمان سیا مجلات فرهنگییی منتشر می شده است بدون اینکه
افکار عمومی از پشت پرده خبر داشته باشد. همینطور در جهان عرب و آفریقا
سازمان سیا جهت یافتن همکارانی بین روشنفکران «شعبه»هایی احداث کرده بوده
است که به برخی از آنان بورس داده می شد و در ارتباط با مرکز سازمان سیا
در پاریس قرارمی گرفتند.
نویسنده
فیلم مستند یادشده در کنفرانس مطبوعاتی در برلین می گوید: «افکارعمومی
آلمان، کشورهای اروپایی و جهان دهها سال مستمراً فریب خورد. آنچه به نظر
بحث و جدل غیردولتی حول وحوش سیاست و فرهنگ میرسید، از طریق دولت هدایت می
شد. سازمان سیا به طور برنامه ریزی شده از نویسندگانی مانند هاینریش بل
استفاده می کرد».
Heinrich Böll: "Staatlich gesteuert"
24.11.2006
BERLIN/KÖLN/PARIS
(Eigener Bericht) - Der deutsche Schriftsteller Heinrich Böll hat für mehrere Tarnorganisationen des US-Auslandsgeheimdienstes gearbeit. Dies behauptet eine TV-Dokumentation des deutsch-französischen Senders ARTE, die gestern in Berlin der Presse vorgestellt wurde. "Wir alle haben für die CIA gearbeitet", bekennt darin die ehemalige Geschäftsführerin des Kölner Kulturstützpunktes, die Böll für europaweite Aktionen der CIA heranzog. Man habe aber diese Hintergründe nicht gekannt, sondern an eine Finanzierung durch die Ford-Stiftung (USA) geglaubt. Auch der in dem Film interviewte Böll-Kollege Günter Grass hält eine wissentliche CIA-Tätigkeit Bölls für unwahrscheinlich. Wie Dokumente des Films belegen, bezahlte die CIA Bölls Reisekosten und bezuschusste auch andere Schriftsteller bei Auftritten in der internationalen Kulturszene. Böll "war ein Diamant in der Sammlung der CIA", sagt der Autor des Films im Gespräch mit dieser Redaktion.
Eine Rekonstruktion der CIA-Beziehungen des späteren Nobelpreisträgers und Namensgebers der Parteistiftung von Bündnis 90/Die Grünen [1] führt in den Beginn der 1950er Jahre. Damals wurde der noch wenig bekannte Böll zu Lesungen nach Westberlin eingeladen und geriet in das Milieu (west-)"deutscher Frontorganisationen (...) im Kampf der Kulturen".[2] Sie sollen von der CIA gesteuert worden sein.
Berichte
Wie es weiter heißt, verdichteten sich diese Kontakte zu einer regulären Mitgliedschaft Bölls in einer CIA-Tarnorganisation. Ihre Kuriere sprachen Intellektuelle in Polen, in der damaligen Sowjetunion und in der DDR an und belieferten sie mit Materialien aus dem Westen. Auf diese Weise seien Dissidenten herangezogen und bei anschließenden Ostblock-Reisen Bölls der internationalen Öffentlichkeit präsentiert worden. Böll habe über diese Reisen Berichte angefertigt, die auf dem Schreibtisch des Kölner Kultur-Stützpunktes der CIA landeten - im damaligen Verlag Kiepenheuer und Witsch, einer angesehenen Adresse für deutsche und internationale Literatur.
Vorsitz
Vor diesem geheimdienstlichen Hintergrund, so der Film, erscheine die Ausweisung des sowjetischen Schriftstellers und Dissidenten Solschenizyn in einem neuen Licht. Solschenizyn war 1974 in Moskau kurzfristig verhaftet, nach Köln ausgeflogen und dort von Heinrich Böll betreut worden. Das Arrangement kam unter Einschaltung des Auswärtigen Amtes (AA) zustande. Böll engagierte sich ebenso für jugoslawische Dissidenten und nutzte dabei seine Stellung im internationalen PEN-Club. Dort galt er als unbestechlicher Demokrat und staatsferner Schriftsteller. Tatsächlich sei Böll für die staatlichen Ziele der USA und ihrer Partner in der Bundesrepublik tätig geworden, heißt es in der Dokumentation. Im Kreis um den Kölner CIA-Kulturstützpunkt wurde Böll als dermaßen wichtig angesehen, dass man ihm den Vorsitz antrug.
Hervorragend
Im Kölner Kreis kamen die "wichtigsten Vertreter des westdeutschen Journalismus und der Verlagswelt" zusammen, heißt es in einem Programm-Info von ARTE.[3] Internes Ziel sei es gewesen, vor allem linke Intellektuelle vor "marxistische(n) Versuchungen" [4] zu bewahren und deren publizistischen Einfluss zu neutralisieren. "(H)ochrangige(...) Beziehungen (...) in die Redaktionen sämtlicher großer Fernsehanstalten" hätten den deutschen CIA-Einflussagenten Zugang zu einem Millionenpublikum verschafft.[5] "Hervorragend" sei es den V-Leuten der CIA gelungen, "vor die Mikrofone und Kameras der öffentlich-rechtlichen Rundfunk- und Fernsehanstalten zu kommen und die sozialdemokratische Bildungspresse zu dominieren."[6]
Filialen
Wie die Dokumentation zeigt, wurden die CIA-Kulturstützpunkte in Köln, (West-)Berlin, München und Hamburg von US-Agenten angeleitet, die sich als Mitarbeiter des Pariser "Kongresses für kulturelle Freiheit" tarnten. Diese bisher undementierte Behauptung hatte bereits die Londoner Autorin Frances Stonor Saunders in ihrem Buch "Wer die Zeche zahlt" [7] verbreitet und entsprechende Dokumente aus US-Archiven vorgelegt. Demnach gehörten zum Personal dieser Organisation international bekannte Schriftsteller, Künstler und Intellektuelle. Das Organisationsnetz reichte nach Österreich, in die Schweiz und nach Italien. In diesen Ländern wurden CIA-finanzierte Kulturzeitschriften herausgegeben, ohne dass die Öffentlichkeit die tatsächlichen Urheber kannte. Auch in der arabischsprachigen Welt und in Afrika baute die CIA Filialen auf, um unter den Intellektuellen Perspektivagenten zu suchen. Aussichtsreiche Kandidaten wurden mit Stipendien und anderen Vergünstigungen an die Pariser CIA-Zentrale herangeführt.
Getäuscht
"Die deutsche, die europäische und die internationale Öffentlichkeit, sie alle sind über Jahrzehnte getäuscht worden. Was wie der staatsferne Streit um Politik und Kultur aussah, war staatlich gesteuert", sagte der Filmautor bei der gestrigen Pressekonferenz in Berlin. "Schriftsteller wie Böll wurden von der CIA planmäßig eingesetzt."
|
