شيوا در جهان‌بينی خداشناسی هند يگانه ايزد رقص‏ نيست، «ويشنو»، ديگر ايزد ارزشمند، گاه به گاه با رخسار زنانه يا مردانه بر زمين آشکار می‌شود. از ديرباز اين رخسارگونگی‌اش‏ به نام «راما» و «کريشنا» ناميده شده است. فرجام اين که ويشنو با دميدن در نی‌لبک جادويی‌اش‏ که بويژه با رقص‏ همساز و همگون شده، به عشق‌ورزی و شيدايی با زنان شيرفروش‏ روستايی سرگرم است. اين خوشگذارنی‌های پرآوازه ويشنو با زنان روستايی الهامبخش‏ پايه‌ريزی سنت رقص‏ نيايشی تنخواهانه همراه با آهنگ‌های ويژه‌ شده، افسانه و آوازه‌اش‏ شبه قاره هند را درنورديده است. جشن‌های حماسی سانسکريتی »بهاگاواتا پورانا« و »رامايانا« با قدمتی چند هزار ساله از »راما« و »کريشنا« بهره‌برداری کرده‌ حضور خود را در سراسر هند به نمايش‏ گذاشته‌اند. پايه‌ی سنت رقص‏ نمايشی بر همين اسطوره‌های رقص‏ ويشنوا و حماسه‌های »ماهاباهاراتا« بنا شده است. وقتی خدايان می‌رقصند، شگفت‌انگيز نخواهد بود اگر خودِ رقص‏ بر فديه دادن به خدايان سگالش‏ کند. (در اين مرحله از نگرش‏، پديده‌ی رقص‏، همچون موجودی واقعی، فرای حضور تن‌ها، خود به خدايانی که می‌رقصند قربانی می‌دهد.)

پايه‌ی رقص‏، تابش‏ بدن است. چگونگی و زمان رقص‏ مردم بستگی دارد به حالت درونی‌اشان که در بدن جاری می‌شود، حالاتی همچون باورهای دينی، چنان که در هند و غرب افريقا مرسوم است. ما در می‌يابيم فرهنگی که برای رقص‏ ارزشی بنيادين قائل است، بر ساير فرهنگ‌های همجوار تاثيری شگرف از خود بجای گذاشته، همانگونه که فرهنگ رقص‏ هندی نه تنها در جنوب آسيا، بلکه تا چين، ژاپن و جزاير اقيانوس‏ آرام پيش‏ رفته است. از آنسو رقص‏ يوربا به جزاير کاراييب و امريکا راه يافته، حضور خود را در رقص‏های اجتماعی مدرن امريکای سده بيستم به نمايش‏ گذاشته، آن را دگرگون کرده است.