فيليپينى‌ها نخستين آسيايى‌هاى مهاجر به امريكا بودند؛ چرا كه اسپانيا به دوران سرورى بر آن كشور، انبوهى از فيليپينى‌ها را به مكزيك كوچ داد تا ارتش‏ اسپانيا را در جنگ با امريكا يارى دهند. نخستين فيليپينى‌هاى مهاجر در جنوب امريكا در 1781 زمانى كه »لس‏آنجلس« تنها 56 نفر جمعيت داشت در اين شهر زندگى مى‌كرده‌اند. بعدها فيليپينى‌ها توانستند در كاليفرنيا محله‌هاى خود را بنا كنند. تا پيش‏ از »بحران بزرگ امريكا« در سال1930 و تصويب قانون ضد آسيايى مهاجرت كه تنها به اروپاييان اجازه مهاجرت به امريكا را مى‌داد، فيليپينى ها توانسته بودند بيش‏ از سى درصد زمين‌هاى كشاورزى هاوايى را دارا شوند و در خاك اصلى امريكا بعنوان كارگر كشاورزى در كشتزارهاى شمال كاليفرنيا كار كنند. تا زمان لغو قانون ضدآسيايى مهاجرت توسط جان كندى، به سال 1962 نه تنها به آسيايى‌ها اجازه مهاجرت به امريكا داده نشد؛ بلكه بسيارى از آشيانه گرفته‌ها هم به بهانه‌هاى بيكارى امريكايى‌هاى سفيد، بحران‌هاى اقتصادى، و طرح »عقب افتادگى فرهنگى« اين اقوام مهاجر و »حل نشدن در فرهنگ امريكايى« مورد اذيت و آزار قرار گرفته، در بدترين شرايط ممكن بدون هيچ پوشش‏ قانونى قرار داشتند. تنها پيشامد جنگ دوم و نياز به سرباز و پشتيبانى‌هاى پشت جبهه بود كه فيليپينى‌ها توانستند همدوش‏ امريكايى‌ها عليه دشمن مشترك يعنى ژاپن بجنگند و از آن پس‏ در پرتو پشتيبانى‌هاى قانون امريكا قرار بگيرند. همين رخدادها گشاينده گستره‌هايى بود براى نويسندگان فيليپينى امريكايى تا به روايت خود بپردازند. اينان نيز همچون ديگر نويسندگان مهاجر، در آغاز تجربه مهاجرت را به داستان آوردند؛ گرچه هركدام از اقليت‌ها تجربه و راه ويژه خود را رفته است. براى نمونه »كارلوس‏ بولاسن« ).1913 1956( با نوشتن رمان »امريكا در قلب است« با عنوان فرعى »يك خاطره« به سال 1943 توانست به زبان وام‌ گرفته‌اش‏ كه آواى شرقى با لهجه ويژه در زبان گفتارى محله‌هاى فيليپينى‌ها در آن آشكار بود، اين تجربه را داستانى كند. »بين دنيديو سانتوز« و »گانزالز« با نخستين مجموعه داستان خود بنام »حس‏ سيب‌ها« كه در امريكا انتشار داد، به اتكاى تجربه زيستن در زبان و فرهنگ بيگانه و فرهنگ گذشته خود كه بر اثر چيرگى استعمار اسپانيا رو به نابودى گذاشته بود، توانستند آثار خود را بيافرينند. »جسيكا هگدران« و »نيناتچكو رزكا« از زمره‌ى نويسندگانى‌اند كه در كلان فرهنگ امريكايى بزرگ شده، اما درونمايه‌ى آثارشان بر مبناى ساختار خانواده‌ى فيليپينى‌هاى امريكايى و شيوه زيستى‌شان شكل گرفته است. »شرلى گوك ليم كيم« براين باور است كه: »ديگرسانى روايت و شخصيت در داستان‌هاى كامبوجى‌ها، ويتنامى‌ها، تايلندى‌ها و برمه‌اى‌ها در چيرگى درونمايه‌هاى تبعيدى، مصايب كمپ‌هاى پناهندگان، گذشته‌ى از دست شده در زادگاه، سايه‌ى سنگين اژدهاى چين بر كشورهاى كوچك آسياى جنوب شرقى، و اسكان پذيرى را مى‌توان آشكارا دريافت.« اين گروه از نويسندگان مهاجر داراى شيوه ويژه‌اى از نوشتن به زبان بيگانه‌اند، زبانى كه از يكسو نشانگر دوران تلخ حضور استعمار انگليس‏ است و از سويى ديگر رهايى‌بخش‏ مهاجران براى يافتن آشيانه‌اى در امريكا. اين گروه از نويسندگان كه بيشتر از جوامع استعمارى پيشين انگليس‏ آمده‌اند، آميختگى زبان انگليسى انگلستان، انگليسى مستعمره و انگليسى امريكايى را يكجا باخود دارند و پديده‌اى تازه در زبان انگليسى بوجود آورده‌اند كه گونه‌اى دگرگونى در زبان بشمار مى‌آيد. به باور زبان‌شناسانى كه در اين باره پژوهش‏ كرده‌اند، زبان روزمره مهاجرين، آخرين زبان آفريده انسان است، زبانى كه آميختگى فرهنگ‌ها را در خود پرورش‏ مى‌دهد و استعداد آن را دارد كه درآينده گسترش‏ يابد.

اين گروه از نويسندگان مهاجر توانسته‌اند صداى خود را در ادبيات امريكا به گوش‏ كلان فرهنگ جارى برسانند. توانسته‌اند در هماوردى‌هاى ادبى، جايزه‌هاى بزرگ و ارزشمندى را بدست آورند و اين را نه به دليل مسايل سياسى، اجتماعى و بشردوستانه كه عموما" از سوى نهادهاى سياسى فرهنگى به نويسندگان معترض‏ جهان سوم اعطا مى‌شود و فاقد ارزشگذارى‌هاى ادبى‌ست؛ بلكه تنها به پاس‏ ارزش‏هاى ادبى آفريده‌اشان دريافت داشته‌اند. از جمله برندگان ادبى مى‌توان از »لن سامانتا چانگ« Lan Samantha Chang نام برد كه بخاطر رمان »گرسنه«‌اش‏ برنده جايزه Babra (Bay Area Reviewers Assaciation) شد و علاوه برآن فيناليست جايزه »لس‏آنجلس‏ تايمز« شد و همچنين از »يوان تسونگ چن« Yuan Tsung Chen و رمان »دهكده‌ى اژدها« نام برد كه در شمار كتاب‌هاى پرفروش‏ امريكا در دهه هشتاد قرار داشته. يكى از نويسندگان تبعيدى ويتنامى در داستان »يك روايت سرراست« آنچنان مى‌نويسد كه افعال كاركردى جز بودن در زمان حال ندارند. )اين زبان حال استفاده كردن براى گذشته، گرچه ظاهرا" ناشى از نياموختن كامل زبان انگليسى توسط راوى‌ست؛ اما در لايه‌ى زيرين داستان بيانگر گرايش‏ راوى به گريختن از گذشته‌ى دردناكش‏ است. او به ما مى‌گويد با همين زبان زندگى‌اش‏ را پيش‏ برده و لزومى ندارد آن را تغيير دهد. به همين خاطر جمله‌ها تا آن‌جا زندگى مى‌كنند كه مشمول زمان حال مى‌شوند، باوجود آن كه داستان در گذشته‌اى نزديك رخداده است. گذشته‌اى كه راوى، )زن جوان ويتنامى( »رقصنده‌ى كلوب‌هاى شبانه« باخود به همراه آورده، رهايش‏ نمى‌كند تا بتواند _ دست كم در تخيل _ خود را چونان كدبانوى خانه‌اى بنگرد كه شوهر خسته از كار بازگشته بر آستانه آشپزخانه از بوى خوش‏ خوراك‌هاش‏ لذت برد. او در پى يافتن چنين مردى‌ست، آرزويى بسيار پيش‏ افتاده. او هر شب مردان كلوب را ورانداز مى‌كند، با آن‌ها گپى مى‌زند، گاه به خانه‌اشان مى‌رود؛ اما هيچكدام به او پيشنهاد ازدواج نمى‌كنند. اما داستان »قايق‌نشينان ويتنامى« اثر »جد كوانگ هيون« نمادى ديگر از اين گشايش‏ راهى براى زيستن زبان و ادبيات خرده‌فرهنگ‌ها است. اين داستان كه قايق‌هاى انباشته از ويتنامى‌ها را به تصوير مى‌كشد كه از ترس‏ حكومت جديد به آب‌ها پناه آورده سرگردان و شناور بر اقيانوس‏، در برابر موج‌هاى غول‌آسا، يكى پس‏ از ديگرى از پاى در مى‌آيند و جهانگردان سوار شده بر كشتى‌هاى تفريحى بزرگ اين غرق شدن را تماشا مى‌كنند. با اين وجود يكى دو قايق خود را به بدنه كشتى رسانده و نجات مى‌يابند. در پايان داستان، نويسنده به گونه‌اى نمادين مى‌نويسد: »من يكى از قايق‌نشينان هستم كه حالا به كشتى بزرگ ادبيات پيوسته‌ام. و شما كشتى‌نشينان ناچاريد مرا جاى بدهيد.«

***