چينى‌ها اما، راه خود را پيش‏ گرفتند. آن‌ها به پشتوانه فرهنگ غنى گذشته‌شان، به اتكاى زندگى در كلنى خود آرزوهاى كلان فرهنگ سفيد را برآورده نكردند. زندگى در محله‌ى چينى‌هاى نيويورك و سانفرانسيسكو به آن‌ها كمك كرد تا فرهنگ ويژه خود را در اين نيمه‌ى ديگر خاك گسترش‏ دهند. نخستين روزنامه‌ها، مجله‌ها و كتاب‌هاى داستان و شعر به زبان چينى از آغاز سده نوزدهم در اين محله‌ها پا گرفت و گسترش‏ يافت. تلاش‏ برنامه‌ريزى شده دولتمردان سفيد براى ادغام چينى‌تبارها در كلان فرهنگ خود از همان آغاز محكوم به شكست بود. حتا حمله‌هاى سازمان‌يافته پليس‏ و نيروهاى شبه‌نظامى نژادپرستان به محله چينى‌ها نيز موثر واقع نشد. آن‌گونه كه در بررسى‌هاى فرهنگى آمده، زنان خانه‌نشين كه گاه سال‌ها چشم به راه آمدن مردان خود از محل كار مى‌ماندند، نقشى بسزا در گسترش‏ فرهنگ عامه چينى و سپس‏ در آفرينش‏ داستان‌ و شعر امروزى كلنى‌نشينى‌هاى خود داشتند. از همين رو ادبيات مهاجرت چينى از همان آغاز رنگى از جنسيت باخود به همراه داشت.

شگفت‌انگيز نخواهد بود اگر دريابيم نخستين اديبان چينى‌تبار ساكن اين محله‌ها زنان خانه‌نشين بوده باشند؛ اما شگفتى در اين است كه همان‌ها نيز آفرينندگان نخستين داستان‌ها و شعرهاى اروتيسم به زبان خود بودند. دستمايه‌ى بيشتر داستان‌هاى بجا مانده از سال‌هاى 1830 تا 1910 چينى‌ها پيرامون زنانى‌ست كه شوهرانشان براى كار و يافتن طلا به شهرهاى ديگر، بويژه جنوب كاليفرنيا مى‌رفتند. عشق‌هاى پنهانى زنان بى‌شوى مانده، بدبختى‌هاى دخترانى از سرزمين اصلى چين كه توسط خانواده‌ها به عقد مردان مهاجر در امريكا در مى‌آمدند و سپس‏ در نيمه‌ى ديگر خاك گاه با شوهران جمعى خود روبرو مى‌شدند كه از فقر و ندارى ناچار به اشتراك و مالكيت بر سر او بودند، از زمره‌ى اين درونمايه‌ها بود.

ويراستار «جُنگ داستان‌هاى اروتيسم نويسندگان مهاجر چينى در امريكا» (2) در پيشگفتار كتاب مى‌نويسد:   «رويدادهاى واقعى عشقى و شيوه‌ى دلبرى‌هاى نهان در محله چينى‌ها، بسيار لطيف‌تر از هر داستانى‌ست كه دراين باره نوشته شده.» او به مردان جوانى اشاره مى‌كند كه هر شامگاه ميوميوكنان، در راهروها يا زير پنجره‌ اتاق‌هاى كوچك و بهم چسبيده‌ى آرپاتمان‌ها در محله‌ى چينى‌ها، زنان جوانى را كه گاه سال‌ها در انتظار بازگشت شوهر مى‌زيستند به بيرون مى‌كشاند. آواى «ميوميو»ى آنان نشانه‌ى شناخته شده‌اى بود از مردان جوان آماده‌ى دلبرى‌هاى پنهانى با اين زنان، بويژه زنان كم‌سن و سالى كه به تازگى از چين روانه خانه شوهر شده بودند. زنان پُستى گاه نه تنها هيچ عشق و علاقه‌اى به شوهر خويش‏ نداشتند؛ بلكه بعلت سرنوشت تلخ جدايى از محيط مالوف پيشين كينه‌اى شديد نيز نسبت به او در دل مى‌پروراندند. خانم اليان كيم پرفسور پژوهش‏هاى آسيايى امريكايى در اين باره مى‌نويسد: »چينى_آسيايى‌هاى امريكايى در گفتمان نژادى_ فرهنگى امريكا موقعيتى ندارند، مگر بعنوان مدل مينياتورى خرده فرهنگ‌ها تا فرهنگ غالب وجوه همه جانبه خويش‏ را بر همه جامعه جارى كند. گفتمان شرق و غرب، آسيا و امريكا، زادگاه و زيستگاه، از جمله مقولاتى‌اند كه پديده «جدايى نژادى» و «امريكايى و غير امريكايى» را در گفتمان فرهنگى غالب پيش‏ كشيده‌اند، چرا كه اين گونه اقليت‌ها به مرده‌ريگ فرهنگى خود وابسته‌اند. اينان يا بايد فرهنگ غالب را پذيرا شوند، يا به كشور خود بازگردند.» (3)

بيشتر ادبيات چينى مهاجرت بنا به بررسى‌هاى پرفسور كيم، ادبيات تبعيد و مبارزه است. ادبياتى درباره مكان و بى‌مكانى_ ادبياتى پيرامون روان و پيكره »زادگاه« و در فرجام «زيستگاه». بيشتر اين ادبيات روايتگر «غم غربت»،«دردهاى تبعيد» و دور بودن از طبيعت چين است. اندوه و درد آنچه بايد از دست بدهند تا حضور خود را در متن كلان فرهنگ تثبيت كنند. قانون و دستگاه گردش‏ جامعه كه هويت و قدرتش‏ را از فرهنگ جارى گرفته براين ذهنيت است كه براى زيستن در پناه قانون، قرار گرفتن در گردونه چرخشى بايد از هويت »ابتدايى«، »آسيايى« و »شرقى« دست شست تا به يك »غربى«، »امريكايى« و »شهروند در پناه قانون« ارتقاء يافت. كلان فرهنگ امريكايى برآن است تا هويت »چينى_امريكايى« را از هويت »چينى« تهى سازد. آرزوى فرجامين‌اش‏، ساختن هويت تازه‌اى است تا چينى امريكايى به انگليسى بينديشد و امريكايى بزيد. به همين خاطر است كه امريكايى‌ها شخصيتى خيالى بنام »چارلى چان« را آفريدند تا چينى‌هاى مقيم امريكا را به ريشخند بگيرند. اين شخصيت كليشه‌اى نخستين بار توسط يك سفيد پوست بنام »ارل درر يبگرز« ساخته شد. تصوير هاليوودى نژادها و ديگر اقوام غير سفيد در امريكا، تصوير ساخته‌ى سينما (كه در سده بيستم چونان آفريدگار حقيقت عمل مى‌كند) در شخصيت خيالى «چارلى چان» نمونه مرد چينى تجلى يافته است. در اين «واقعيت‌سازى» چارلى چان مرد كچل و از نظر جنسى،خنثى‌، فاقد هرگونه حس‏ انسانى كه خون بچه‌ها را مى‌خورد، و تماشاگر تمايلات سيرى‌ناپذير جنسى زنان چينى‌ژاپنى‌ست،  (همان تصويرى از زنان چينى ژاپنى كه در غرب بنام »گيشا« شهرت يافته است.) اين تصوير كليشه‌اى از زن آسيايى را حتا در رمان »عاشق« مارگريت دوراس‏ مى‌توان بچشم ديد. بيهوده نيست كه نويسندگان آسيايى‌امريكايى در پى كشتن چارلى چان هستند. شايد هم چارلى چان سال‌هاست بدست نويسندگان همنژاد خود كشته شده است.

 ***