بلگراد هيچ وقت آن طور كه بايد و شايد به شما روي خوش نشان نداد، شما چه طور فكر مي كنيد؟

من در زمان بچگي، يك راست از كوچه پس كوچه هاي بالكان به بلگراد آمدم. هميشه احساس دلبستگي شديدي نسبت به اينجا داشتم، چون از همين جا بود كه به سرتاسر دنيا سفر كردم. از بلگراد، وارد دانشكده پراگ شدم و از اين بابت مديون عمويم هستم. از اينجا بود كه به همه كشورهاي دنيا سرزدم و زماني كه كاملا حس كردم به اندازه كافي كشورهاي مختلف را ديدم، دوباره به بلگراد برگشتم. اينجا، نيويورك بالكان است. جايي كه با وجود ويراني تدريجي و ساختار عجيب و غريبش، همواره به عنوان مركز زندگي سياسي و فرهنگي بالكان شناخته شده است. شايد اينجا ديگر مثل سابق در من شور و هيجان ايجاد نكند، اما من هم درست مثل همين جا، آدمي چندپاره ام: بخشي از من در آرژانتين است و بخشي ديگر در فرانسه و ژاپن و مطمئنا در بلگراد. به هرحال، من در بلگراد هميشه مخاطبان زيادي داشته ام.

از اين نيمه خاک نگاهی به ادبيات داستانی خرده فرهنگ ها در امريکا

سخن گفتن از شعر و داستان اقليتها و ادبيات حاشيه ای، ناگزير سخن گفتن از طبيعت، نژاد، و جنسيت است، زبان حضور طلبيدن است، زبان لهجه ای ناآشنا در زبانی جاافتاده و همگانی. زبان مردمی که وجود ندارند؛ اما نويد پديد شدنشان را می دهند. به کلامی ديگر، ادبيات خرده فرهنگ ها در پی ساختن فرهنگ های نو و ساختن فضاهايی برای دور شدن تاريخی ست و نشانگر آن که اينک چه چيز احتمال وقوع دارد به همان خوبی آنچه موجود است.

تاريخ ادبيات را نمى‌توان به دوره‌ى كشف خط و نوشتار محدود كرد و آن‌را يك اختراع دانست؛ شايد بتوان گفت، ادبيات تاريخى همزادِ انسان دارد. اگر نخستين بازگويه‌ى خواب‌ها و خاطره‌ها را، نخستين داستان‌هاى شفاهى بناميم، از ديگر سو مى‌توان گفت، نخستين سايه‌هاى انسانِ غارنشينِ در حالِ رقص‏ پيرامون آتش‏ بر ديواره‌هاى غار، نشانه‌هاى توهم حركت و تولد سينما بوده‌اند. هرچند ادبيات زمانى نه چندان دور از بازگويى روياها و نقل سينه به سينه خاطرات به هنرى تثبيت شده، نوشتارى و مانده‌گار، تكامل يافت و با اجتماعى شدن انسان و تشكيلِ جامعهِ مدنى، ادبيات به عنوان يك ضرورت زنده‌گى به خدمت انسان درآمد؛