گذرى بر ناكجاآباد يك نويسنده نمونه‌ى نقدِ پسامدرن بر رُمان »سال من در ناكجاآباد« اثر «پيتر هنتكه» كه در صفحه‌هاى نخستينش‏، عبارت: «افسانه‌اى از دوران نو» آمده است را از سوى منتقد آلمانى »هلموت مويزش« مى‌خوانيد. اين نقد و بررسى به زبانى همان‌سان ناآشنا براى ما، كه براى آلمانى‌زبانان دوستدار بررسى ادبيات نيز، به پژوهش‏ و كنكاش‏ پيرامون رُمانى، بازهم ناآشناتر پرداخته است كه از سوى منتقدين كلاسيك با باورداشت‌هاى كهنه، هم‌چون «رايش‏رانيسكى» و ديگران مورد خشم و نفرت قرار گرفت كه با همه‌ى توش‏ و توان، زرداخانه‌ى خود را به كار بستند تا اين افسانه‌ى دوران نو را درهم كوبند. اينان در اين نبرد بسى كامياب هم بوده‌اند كه اين اثر با ذهنيت مالوف خواننده‌ى آلمانى همسو نبوده است. اما آن‌چه ماند، اين كه مخالفان و منتقدان امروزى ادبيات آلمانى نيز پذيراى آن شدند كه »ناكجاآباد« هنتكه اثرى ديگر است و همين سرآغاز راهى نو براى ديدگاه مخاطبان رمان است و اين پيام را به همراه دارد كه بين همه‌ى آن‌چه رمان وجود داشته، با »ناكجاآباد« و بسيار پيش‏ از اين، آثار گمنام‌ترى از اين گونه، تفاوتى آشكار و بيگانه‌گى بنيادين وجود دارد. آن هم تفاوت ميان كهنه و نو! كهنه به آن مفهوم كه مولفه‌هاى كلاسيك و همگانى اساسى براى تشخيص‏ يك رمان در ذهنيت مالوف نويسندگان، منتقدان و خوانندگان كه تاكنون كاربرد داشته و اينك »هنتكه« با »ناكجاآبادش« آن را بهم ريخته و مفهومى نو از رمان ارائه داده كه با همه‌ى آن معيارها در ستيز قرار دارد. چه خوب و چه بد، اما راست اين است كه مفهومى نو ارائه شده است. و چه باك كه پديده‌ى نو بايد هم خشم و خروش‏ منتقدان را برانگيزاند. نويسنده‌ى اين جستار )‌هلموت مويزش‏( نيز خود گذرا به اين خشم و خروش‏ منتقدان كهنه‌انديش‏ نگاهى مى‌افكند و اشاره‌اى دارد. به دليل همين غوغاهاى تكرارى عروسك‌هاى كوكى ادبيات آلمانى