«بر زمينی که خون سياه اژدهای نگهبان گنج ها جاری شده، زمين را سوراخ کنيد! گنج ها بی صاحب شده اند.» از سخنان لهراسب خان رئيس طايفه ی بابادی خطاب به فرستاده دولت انگليس.

 این جستار به سال 2000 در فصل نامه «نگاه نو» ایران به چاپ رسیده است. 

از این نیمه خاک - نگاهی به ادبیات داستانی خرده فرهنگها در امریکا 

انگيزه‌ام براى نوشتن اين جستار آشنايى با تجربه‌هاى فرهنگى ديگر اقوام بود. شناخت فرهنگ‌هايى كه كمابيش‏ با وضعيت ما همگون و داراى وجوه اشتراك بسيار مى‌باشند، يا مى‌پندارم كه چنين است و طبعا" پژوهش‏ در اين زمينه مى‌تواند بسا چشم‌اندازهايى نو بر ما بگشايد. به راستى اين خرده‌فرهنگ‌ها كه گاه گذشته‌اى بيش‏ از تاريخ استقلال امريكا دارند، چه دستاوردهايى براى كلان فرهنگ امريكا و ديگر فرهنگ‌ها داشته‌اند؟ ادبيات و هنرشان تا به كجا هنوز رنگ نيستان زادگاه را دارد و قلمه‌هاى جابجاشده دراین نیمه دیگر خاك چگونه ريشه دوانده‌اند؟ 

متن سخنرانی بهمن سقایی در دانشگاه UCI که به دعوت انجمن فرهنگی

ایرانیان اورنج کانتی برگذار شد.

آثار منتشر شده بهمن سقایی

سرزمینی بدون عشق - رمان

 - خانم بهاریان - رمان

- مراسم به نمایش درآوردن یک دیکتاتور - رمان 

- مرگ یک شاعر - مجموعه داستان

- کناره ی واژه ها - مجموعه داستان

- زیر آسمان کلن - مجموعه داستان

- دروازه اقیانوس و داستانهای دیگر - مجموعه داستان

- خواب عشق، آخرین خواب صادق هدایت - فیلمنامه

بهمن سقایی سردبیری نشریه نارنجستان را نیز برعهده دارد.

خانه‌مان چندان با دريا فاصله ندارد. رديف نمايشگاه‌های اتوموبيل به پيچ دراز و ملايمی منتهی می‌شود که آخرش درياست. پنج دقيقه‌ای می‌شود. خط آب و خشکی را که بگيريم به سمت شمال، سکوهای نفتی را می‌بينيم بالاتر از موج‌ها در افق نشسته‌اند به آب، گُله گُله تا دوردستهايی که چشممان مرز آب و آسمان را تشخيص می‌دهد.

مردی را میشناختم که عاشق ماه بود. شبها در بهارخواب خان هاش مینشست ساعت‌های پياپی، تا آنجا که چشمهاش میتوانستند باز بمانند به ماه خيره میشد. اگر حوصلهای داشت يا در اوج شوق و ذوق بود، نقاشیاش میکرد.

آفتاب نيامده رفتيم سراغشان. دور از ما بودند به آبرفتی که آب و آبادی را نشانی نبود جز همان باغ با خانه‌هاشان به معماری ايرانی. گفته بودند و نديده بوديم به چشم؛ اما مي‌توانستيم شمايی کلی از آن را به ذهن بياوريم. تنها به جاده مي‌شد رفت و بعد هم کوره راهی را می‌پيموديم تا برسيم به آبادی: «خونه ميرزا». پنج شش خانوارِ آبادی با سگ‌ها – دوست داشتند شش سگشان را در سرشماری بگنجانيم- سی و هشت تايی می‌شدند. سه مادربزرگ، دو پدربزرگ، چهار زوج، دوتايشان همين چند سال پيش وصلت کرده بودند و بقيه منهای يکی، بچه‌هاشان بودند از شانزده سال تا يکسال. آن يکی هم زنی جوان بود بی‌هيچ نسبت فاميلی با آنها. همه اين اخبار را از خودشان داشتيم. چندتايی‌اشان را از سر اتفاق ديده بوديم. دوستم از کانادا، خبرش را تلفنی داد و گفت بايد ديدنی باشد روستای ايرانی در دل امريکا. گزارش يکی از مجله‌های سينمايی بود. نشانی‌اشان را نوشته بود برای نامه نگاری و کسب مجوز. نه تنها پاسخ نامه‌امان را دادند، که دو تاشان آمدند توک پايی خانه‌امان برای انجام کاری. گفتيم گيوه ور بکشيم برای ديدنشان. اينسو آنسوی کوره راه را پشته گياهان خودرو گرفته بود لابلای چنارهای قدکشيده به طاق آفتاب. دست انداز کوچکی ما را به خود آورد. به جلو که نگاه کرديم تابلوی: «به خونه ميرزا خوش آمديد» بالای سردر آبادی رنگ پريده شده بود از آفتاب که به وقت رسيدنمان يکراست می‌تابيد و کلافه‌مان کرده بود. انبوه مگس‌ها روی تپاله‌ای نشسته بودند به وزوز. آنسوتر گاو تک افتاده‌ای هم برايمان ماغ کشيد.

 سگى در تاريكى پارس‏ مى‌كرد. ماه پريده رنگ هلالى شكل در طاق آسمان در برابر ابرى ناتوان از پرتوافشانى بود. مردى كه دچار بيخوابى شده بود، در بالاى ساختمانى سيگارى افروخته و بيهوده به خيابان مى‌نگريست. ناله‌هاى سوزناك و شهوانى زنى از پنجرة نيمه باز خانه همسايه حكايت از هماغوشى تب‌آلودى مى‌كرد. درختان انبوه كاج در تاريكى هيولاى خفته‌اى را به ذهن مى‌آوردند. دزدى در برابر ديوار بلندى در تلاش‏ براى بالا رفتن از آن بود. و آرزو مى‌كرد در پس‏ ديوار چيزى براى بردن بيابد. زنى مغموم و افسرده زانوان را چليپا كرده، اشك مى‌ريخت.